COAX: Kabel Internet belangenvereniging Nederland.

Er zijn veel Nederlanders die wel eens wat muziek of films downloaden waarvoor eigenlijk betaald zou moeten worden. De muziekindustrie plakt hier graag het label "illegaal downloaden" op.
Omdat veel mensen niet graag van iets illegaals beschuldigd willen worden, beweren zij dat downloaden nooit illegaal kan zijn. Er staat, volgens hen, in de wet dat voor eigen gebruik naar harte lust gedownload worden. De muziekindustrie moet niet zeuren en blijven hangen in het verleden. Maar hoe zit het nu echt? Is downloaden echt legaal?

Is downloaden echt legaal?

Het antwoord lijkt voor de hand te liggen; Nee, natuurlijk is het gratis downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal, waarvoor normaal gesproken betaald zou moeten worden, niet een wettelijk recht. Dat zou wel heel krom zijn. De auteur heeft recht op bescherming.
Helaas is het in Nederland nooit zo simpel. Volgens de Auteurswet mogen consumenten een kopie maken voor: "eigen oefening, studie of gebruik". Hiervoor wordt zelfs betaald in de vorm van een heffing op blanco dragers, zoals videobanden, blanco dvd’s en cd’s. De Stichting de Thuiskopie verdeeld deze heffing dan weer onder de auteurs. Het gaat dus echt om een inperking van het auteursrecht. Het wordt daarom ook wel de "thuiskopie-exceptie" genoemd. Zie ook: [iusmentis.com].
Toch blijft er wat knagen; Dit kan toch niet waar zijn? Ik mag dus met recht de honderd grootste Hollywood flims van de laatste vijf jaar downloaden, en niemand kan daar iets van zeggen? Nou, hoe gek het ook klinkt, het antwoord is dat het inderdaad mag. Als u geen last van uw geweten krijgt, en weinig Nederlanders schijnen daar last van te hebben, kunt u veel geld uitsparen.

Wat is dan wel illegaal?

Als u download moet iemand anders uploaden, dat is onvermijdelijk. Eigenlijk heeft de wetgever zich daar niet zo goed over uitgesproken. Uploaden is lang niet altijd illegaal, anders zou een thuiskopie dat ook zijn.
Het rare is nu dat de wijze van uploaden lijkt te bepalen of het illegaal is of niet. Plaatst u muziek op een website zodat iedereen het kan downloaden dan is dat duidelijk illegaal. Volgens de wetgever verspreidt u dan auteursrechtelijk beschermd materiaal, en dat mag niet. Als u dezelfde muziek rechtstreeks naar uw vrienden stuurt, als zij hierom vragen, is dat volkomen legaal. Tussen deze twee uitersten zit een groot grijs gebied.
Upload u films en muziek naar een nieuwsserver dan moet u zich zorgen maken. Dit is duidelijk illegaal, u verspreidt het materiaal immers, en bovendien kan u identiteit, ook nog na lange tijd, achterhaald worden. Alleen erg handige mensen weten, via omwegen, hun identiteit te verhullen, en doen dat alleen omdat ze weten dat ze fout bezig zijn. Daarnaast zijn internet providers onder grote druk gezet om deze vorm van verspreiding tegen te gaan. U zult nog maar weinig grote providers vinden met kwalitatief goede nieuwsservers.
Als u gebruik maakt van peer-to-peer (P2P) file sharing dan is de situatie al iets anders, maar ook hier bent u niet beschermd. Internet providers zijn verplicht de gegevens van hun klanten af te geven als is aangetoond dat er inbreuk op het auteursrecht is gepleegd. Zie wederom: [iusmentis.com]. Dit is waar de Stiching Brein over spreekt als ze zeggen dat ze het aanpakken van inbreukmakende gebruikers niet uitsluiten.
Over het algemeen kan gezegd worden dat de uploader fout bezig is als auteursrechtelijk beschermd materiaal verspreidt wordt naar veel willekeurige downloaders. Anders gezegd; uploaden kan legaal zijn als er een bepaalde persoonlijk relatie met de downloader bestaat, en het aantal kopieën niet te groot wordt. Er mag nooit sprake zijn van een financiële beloning van de uploader.

Het advies van COAX

U mag downloaden, maar met uploaden moet u voorzichtig zijn. Omdat bij file sharing programma's het ene vaak moeilijk zonder het andere kan, ontraden wij het gebruik hiervan. Downloaden van nieuwsservers kan wel. Het risico wordt dan alleen door de uploader en het bedrijf dat de nieuwsserver beheert gelopen.
De grootste beperking op wat u download vormt uw eigen geweten. Vindt u een film erg goed, of een muzikant geweldig, ondersteun dit werk dan door het te kopen.
Pas ook op dat er voor software hele andere regels gelden. Downloaden en gebruiken van software, waarvoor u had moeten betalen, is altijd illegaal. Bedrijven moeten zelfs kunnen aantonen dat al hun software legaal is.

Nieuwe trends

De laatste tijd worden bestanden steeds vaker gedeeld via file hosting bedrijven. De uploader plaatst daar zijn bestand en geeft de link naar het bestand door aan zijn vrienden. Zo'n bestand wordt dan vaak beschermd met een wachtwoord. De term 'vrienden' moet hier wel met een korreltje zout genomen worden. Vaak gaat het om bezoekers van een blog of kennissen in een sociaalnetwerksite. De uploader is hier, binnen de Nederlandse wet, redelijk beschermd; hij geeft het bestand alleen door aan 'vrienden' die er duidelijk om vragen.

Auteurs hebben het nakijken?

Onder de huidige wetgeving in Nederland kunnen auteurs van boeken, muziek, en flims weinig doen aan de verspreiding van hun werk op deze manieren. Het blijkt dat Nederlanders maar al te graag voor deze gratis mogelijkheden kiezen. Al moet er soms wat meer werk in gestoken worden, wat het ook wel spannend maakt, de beloning is er dan ook naar. Er zijn maar weinig commerciële alternatieven die daar tegenop kunnen. Vaak is het gebruiksgemak daarvan toch wel duidelijk groter, maar de kosten zijn vaak buitensporig hoog in vergelijking met iets dat gratis is. Wellicht moeten we in de toekomst gaan accepteren dat digitale informatie sowieso gratis is, en dat het verkopen van digitale kopieën een achterhaald bedrijfsmodel is. Veel rechthebbende zijn daar echter nog lang niet aan toe.

(3)

Auteur: Peter de Jong